Nieprzytomny, ale oddycha. Czy wiesz, co zrobić?
Nieprzytomny oddycha – dlaczego pozycja bezpieczna może uratować życie?
Utrata przytomności zawsze jest stanem zagrożenia. Poszkodowany nie reaguje, ale oddycha — czy w takiej sytuacji wystarczy poczekać na przyjazd karetki? Zdecydowanie nie. Nieprzytomna osoba pozostawiona na plecach może udusić się wskutek niedrożności dróg oddechowych albo zachłysnąć się wymiocinami. Prawidłowe ułożenie jej w pozycji bezpiecznej może uratować życie.
Dlaczego osoba nieprzytomna jest zagrożona?
Człowiek, który stracił przytomność, nie kontroluje swojego ciała i nie jest w stanie samodzielnie chronić dróg oddechowych. Rozluźnione mięśnie mogą spowodować przemieszczenie języka i zablokowanie przepływu powietrza. Dodatkowym zagrożeniem są wymiociny, krew, ślina lub inne płyny znajdujące się w jamie ustnej.
Osoba nieprzytomna nie zakaszle, nie obróci głowy i nie powie, że zaczyna się dusić. Dlatego nie wolno pozostawiać jej bez opieki — nawet jeśli początkowo wydaje się, że oddycha prawidłowo.
Pozycja bezpieczna pomaga:
- utrzymać drożność dróg oddechowych,
- ograniczyć ryzyko zachłyśnięcia,
- umożliwić swobodny wypływ płynów z jamy ustnej,
- zapewnić stabilne ułożenie ciała,
- ułatwić kontrolowanie oddechu do czasu przyjazdu ratowników.
Najpierw zadbaj o własne bezpieczeństwo
Zanim podejdziesz do poszkodowanego, sprawdź, czy miejsce zdarzenia jest bezpieczne. Zwróć uwagę między innymi na ruch uliczny, przewody elektryczne, ogień, dym, wodę, pracujące maszyny oraz agresywne osoby.
Nie podejmuj działania, które może narazić Cię na utratę zdrowia lub życia. Jeżeli miejsce jest niebezpieczne, wezwij służby ratunkowe i postępuj zgodnie z poleceniami operatora numeru alarmowego.
Jak sprawdzić przytomność?
Podejdź do poszkodowanego, delikatnie potrząśnij go za ramiona i głośno zapytaj:
„Czy mnie słyszysz? Czy wszystko w porządku?”
Jeżeli nie odpowiada, nie otwiera oczu i nie wykonuje celowych ruchów, uznaj go za osobę nieprzytomną. Zawołaj o pomoc. Jeśli w pobliżu znajduje się inna osoba, poproś ją o wezwanie zespołu ratownictwa medycznego i przyniesienie defibrylatora AED, jeżeli jest dostępny.
W przypadku osoby nieprzytomnej należy jak najszybciej zadzwonić pod numer 112 lub 999. Włącz tryb głośnomówiący, aby móc jednocześnie wykonywać polecenia operatora.
Jak prawidłowo ocenić oddech?
Ułóż poszkodowanego na plecach i udrożnij jego drogi oddechowe:
- Połóż jedną dłoń na czole poszkodowanego.
- Opuszki palców drugiej ręki umieść pod jego brodą.
- Delikatnie odchyl głowę do tyłu i unieś żuchwę.
- Pochyl się nad twarzą poszkodowanego i przez maksymalnie 10 sekund:
- obserwuj ruchy klatki piersiowej,
- słuchaj odgłosów oddechu,
- spróbuj wyczuć wydychane powietrze na swoim policzku.
Pojedyncze westchnięcia, charczenie, łapanie powietrza lub nieregularne, bardzo rzadkie oddechy nie są prawidłowym oddychaniem. Mogą to być oddechy agonalne występujące podczas nagłego zatrzymania krążenia.
Jeżeli masz jakiekolwiek wątpliwości, czy poszkodowany oddycha prawidłowo, poinformuj o tym operatora numeru alarmowego i postępuj według jego wskazówek.
Nie oddycha prawidłowo? Rozpocznij resuscytację
Jeżeli poszkodowany nie oddycha albo oddycha nieprawidłowo, nie układaj go w pozycji bezpiecznej. Rozpocznij resuscytację krążeniowo-oddechową:
- wykonuj 30 uciśnięć klatki piersiowej,
- następnie wykonaj 2 oddechy ratownicze, jeżeli potrafisz i możesz je wykonać,
- uciskaj klatkę piersiową z częstotliwością 100–120 razy na minutę,
- użyj AED natychmiast, gdy urządzenie będzie dostępne.
Jeżeli nie możesz wykonywać oddechów ratowniczych, prowadź nieprzerwane uciskanie klatki piersiowej zgodnie z poleceniami operatora numeru alarmowego.
Oddycha prawidłowo? Ułóż go w pozycji bezpiecznej
Jeżeli poszkodowany jest nieprzytomny, ale oddycha prawidłowo i nie podejrzewasz poważnego urazu, ułóż go na boku:
- Zdejmij okulary poszkodowanego, jeżeli je nosi.
- Wyprostuj jego nogi.
- Bliższą rękę ułóż pod kątem prostym względem tułowia, z dłonią skierowaną ku górze.
- Dalszą rękę przełóż przez klatkę piersiową i przytrzymaj grzbiet dłoni przy policzku poszkodowanego.
- Drugą ręką chwyć dalszą nogę powyżej kolana i zegnij ją, pozostawiając stopę na podłożu.
- Przytrzymując dłoń przy policzku, pociągnij za zgiętą nogę i obróć poszkodowanego w swoją stronę.
- Ułóż górną nogę tak, aby biodro i kolano były zgięte pod kątem prostym.
- Odchyl głowę poszkodowanego, aby utrzymać drożność dróg oddechowych.
- Skieruj jego twarz lekko w dół, aby płyny mogły swobodnie wypływać z ust.
Pozycja powinna być stabilna i nie może powodować ucisku na klatkę piersiową.
Po ułożeniu nadal kontroluj oddech
Pozycja bezpieczna nie kończy udzielania pierwszej pomocy. Pozostań przy poszkodowanym i regularnie sprawdzaj, czy nadal oddycha prawidłowo. Chroń go przed wychłodzeniem, na przykład przykrywając kurtką lub kocem, ale nie zasłaniaj twarzy.
Jeżeli oddech stanie się nieprawidłowy albo całkowicie zaniknie:
- obróć poszkodowanego na plecy,
- ponownie udrożnij drogi oddechowe,
- rozpocznij resuscytację,
- zastosuj AED, jeżeli jest dostępny.
Każda zmiana stanu poszkodowanego powinna zostać przekazana operatorowi numeru alarmowego.
Kiedy nie należy rutynowo obracać poszkodowanego?
Szczególną ostrożność należy zachować, gdy podejrzewasz uraz kręgosłupa, na przykład po:
- wypadku komunikacyjnym,
- upadku z wysokości,
- skoku do płytkiej wody,
- przygnieceniu przez ciężki przedmiot,
- poważnym wypadku sportowym.
Nie wykonuj wtedy niepotrzebnych ruchów poszkodowanym. Najważniejsza pozostaje jednak drożność dróg oddechowych i prawidłowy oddech. Jeżeli osoba zaczyna wymiotować, jej drogi oddechowe są zagrożone albo operator numeru alarmowego zaleci obrócenie jej na bok, należy wykonać tę czynność możliwie ostrożnie. Ochrona oddechu ma pierwszeństwo przed unieruchomieniem.
Najczęstsze błędy świadków zdarzenia
Podczas udzielania pomocy nie należy:
- pozostawiać osoby nieprzytomnej samej,
- zakładać, że charczenie lub pojedyncze westchnięcia są normalnym oddechem,
- podawać wody, jedzenia, leków ani cukru osobie nieprzytomnej,
- wkładać czegokolwiek do jej ust,
- podkładać wysokiej poduszki pod głowę,
- polewać twarzy wodą ani próbować „cucić” poszkodowanego uderzeniami,
- bez potrzeby sadzać lub stawiać go na nogi,
- czekać z wezwaniem pomocy w nadziei, że sam odzyska przytomność.
Omdlenie a utrata przytomności
Omdlenie jest krótkotrwałą utratą przytomności, po której człowiek zwykle szybko odzyskuje pełny kontakt. Świadek zdarzenia nie zawsze może jednak rozpoznać przyczynę i ocenić, czy sytuacja jest niegroźna.
Jeżeli poszkodowany nie odzyskuje szybko przytomności, ma trudności z oddychaniem, odczuwa ból w klatce piersiowej, ma zaburzenia mowy, drgawki, doznał urazu albo jego stan budzi jakiekolwiek wątpliwości — należy wezwać pomoc pod numerem 112 lub 999.
Prosta reakcja może uratować życie
W kontakcie z osobą nieprzytomną najważniejsze są trzy czynności: szybkie wezwanie pomocy, prawidłowa ocena oddechu i zapewnienie drożności dróg oddechowych.
Zapamiętaj:
Nieprzytomny i oddycha prawidłowo — pozycja bezpieczna i stała kontrola oddechu.
Nieprzytomny i nie oddycha prawidłowo — natychmiastowa resuscytacja i użycie AED.
Nie bójmy się udzielać pierwszej pomocy. Nawet proste, prawidłowo wykonane działania mogą dać poszkodowanemu czas potrzebny na przyjazd zespołu ratownictwa medycznego.
Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje praktycznego szkolenia z pierwszej pomocy.
